Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của nguồn nhân lực, các hoạt động khảo sát nội bộ đang dần trở thành một công cụ quản trị quan trọng. Không chỉ dừng lại ở việc “có làm”, các tổ chức đang tìm cách để những khảo sát này thực sự mang lại giá trị, thấu hiểu và thúc đẩy sự phát triển của đội ngũ. Vậy, điều gì đang thúc đẩy sự thay đổi này và làm thế nào để một khảo sát nhân sự thực sự hiệu quả?
Sự chuyển dịch trong tư duy: Từ “kiếm cơm” đến “vì con người”
Nếu trước đây, ngân sách cho khảo sát thường ưu tiên các hoạt động nghiên cứu thị trường với mục tiêu trực tiếp là “kiếm cơm”, thì nay, bức tranh đã có nhiều thay đổi. Đặc biệt sau những biến động lớn như đại dịch COVID-19, nhiều chủ doanh nghiệp đã có dịp nhìn lại giá trị cốt lõi và mục đích thành lập công ty. Họ nhận ra rằng, suy cho cùng, doanh nghiệp tồn tại để mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn, tạo ra sự phát triển cả về vật chất lẫn tinh thần cho con người.
Khi sự tập trung hướng về con người ngày một lớn, những câu hỏi về nội tại doanh nghiệp bắt đầu xuất hiện:
-
- Nhân viên thực sự cảm thấy thế nào về công việc và môi trường làm việc?
- Họ đang có những lo lắng, trăn trở gì?
- Liệu họ có dám mạnh dạn chia sẻ những ý tưởng, dù là nhỏ nhất, để từ đó có thể phát triển thành những sáng kiến đột phá?
- Họ nhìn nhận vai trò làm gương của cấp quản lý trong việc thực thi văn hóa doanh nghiệp ra sao?
- Ngoài yếu tố tài chính, điều gì khiến họ gắn bó với tổ chức?
Chính những trăn trở này đã thúc đẩy việc triển khai các khảo sát về văn hóa công ty, mức độ gắn kết, hay sự an toàn tâm lý tại nơi làm việc. Bởi lẽ, khi có được dữ liệu xác đáng, doanh nghiệp mới có thể đưa ra những quyết định đúng đắn nhằm tăng cường sự gắn kết và nâng cao hiệu suất làm việc của nhân viên.
Tại sao nhiều khảo sát vẫn chưa thực sự hiệu quả?
Mặc dù mục đích tốt đẹp, không phải khảo sát nào cũng mang lại kết quả như mong đợi. Có hai hướng tiếp cận chính khi thực hiện khảo sát: tự triển khai hoặc thuê đối tác bên ngoài.
- Tự triển khai: Doanh nghiệp có thể nhìn thấy rõ các vấn đề bề nổi, thậm chí là “triệu chứng” và đặt câu hỏi xoay quanh chúng. Tuy nhiên, cách làm này thường thiếu tính tổng quát, tính hệ thống và sự kết nối logic giữa các thông tin do không dựa trên một nền tảng khoa học vững chắc.
- Thuê ngoài: Một số đối tác có thể chỉ đơn thuần sử dụng các mẫu khảo sát sẵn có trên mạng, dẫn đến việc chỉ cung cấp được những con số trung bình cho từng hạng mục. Phần quan trọng nhất là gợi ý giải pháp đôi khi lại chung chung, dù đúng về lý thuyết nhưng khó áp dụng vào thực tế doanh nghiệp, không mang lại hiệu quả cụ thể.
Đây chính là những quan ngại lớn trong quá trình thực hiện khảo sát nhân sự hiện nay.
Ba tiêu chí vàng cho một khảo sát nhân sự thực sự giá trị
Để một khảo sát nhân sự không chỉ dừng lại ở những con số mà thực sự tạo ra tác động tích cực, cần đáp ứng ba tiêu chí cốt lõi:
1. Thiết kế đúng đắn và khoa học:
-
- Khung nghiên cứu khoa học: Khảo sát phải được xây dựng trên một khung nghiên cứu khoa học có tính khả tín, đảm bảo tính toàn vẹn và logic.
- Phù hợp bối cảnh doanh nghiệp: Quan trọng hơn, thiết kế phải dựa trên điều kiện thực tế của nhân viên, môi trường làm việc và đặc thù ngành nghề. Điều này giúp bảng khảo sát thực sự “chạm” được vào những vấn đề quản trị cần quan tâm, vừa đảm bảo tính khoa học, vừa sát sườn với thực tiễn.
2. Triển khai đúng cách – không chỉ là gửi đi một bảng câu hỏi:
-
- Ngôn ngữ phù hợp: Các câu hỏi cần được diễn đạt bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu đối với nhân viên, tránh tình trạng “thiết kế một đằng, người hiểu một nẻo”. Việc kiểm thử bản khảo sát trước khi triển khai diện rộng là vô cùng cần thiết.
- Kiểm soát quá trình chặt chẽ: Cần có đội ngũ sẵn sàng giải đáp thắc mắc, đồng thời tính đến các điều kiện đặc thù của nhân viên (ví dụ: công nhân tại công trường không tiện dùng thiết bị điện tử, nhân viên giao hàng có lịch trình bận rộn). Mục tiêu là làm sao để họ thực hiện khảo sát một cách có ý nghĩa, chứ không phải trả lời cho có lệ, hoặc họp nhóm trả lời chung để đạt chỉ tiêu – tình trạng “make số mà không make sense” (tạo ra số liệu vô nghĩa).
3. Khuyến nghị thực thi và tạo ra sự kết nối:
-
- Giải pháp khả thi: Kết quả khảo sát phải đưa ra được những khuyến nghị cụ thể, “chạy được”, giải quyết đúng những vấn đề mà nhân viên đang thực sự quan tâm.
- Kết hợp định tính và định lượng: Không chỉ dừng lại ở các câu hỏi trắc nghiệm (định lượng), khảo sát cần tạo không gian để nhân viên bày tỏ ý kiến, chia sẻ sâu hơn (định tính). Điều này khiến họ cảm thấy được tôn trọng và gắn kết hơn.
- Lắng nghe là một món quà: Quá trình khảo sát, đặc biệt khi có các buổi phỏng vấn sâu hoặc workshop để giải thích khái niệm, chia sẻ câu chuyện, bản thân nó đã là một cơ hội để nhân viên “khơi bung” cảm xúc. Việc được lắng nghe một cách cẩn trọng từ phía công ty đã là một “món quà” giá trị, góp phần xây dựng niềm tin và sự gắn bó.
Ví dụ: Tiến trình thực hiện khảo sát trải nghiệm nhân sự (EX) của IMT
Với lộ trình được thiết kế một cách khoa học, các các dự án khảo sát trải nghiệm nhân viên của IMT luôn đảm bảo 4 ĐÚNG:
-
- Phương pháp ĐÚNG: Nghiên cứu và hiệu chỉnh khung đánh giá EX phù hợp với thực tế khách hàng và thiết kế một lộ trình đánh giá tổng quát
- Kết quả ĐÚNG: Thực hiện khảo sát định lượng và định tính để đánh giá đúng cả phương diện thống kê lẫn tâm tư chiều sâu
- Đầu tư ĐÚNG: Định ra được đúng chủ điểm cần tác động nhất để tạo ra gắn kết nhân viên để đầu tư vào đúng hoạt động tạo kết quả
- ĐÚNG bối cảnh kinh doanh: Gắn được việc khảo sát EX với bối cảnh và vấn đề kinh doanh đang thực sự đối mặt để mang lại kết quả cuối cùng
Đồng thời, IMT hướng đến việc chuyển giao cho khách hàng không chỉ là kết quả báo cáo mà còn kèm cặp phương thức khảo sát, cách đọc dữ liệu, tìm hiểu insights, cách làm khuyến nghị dựa trên dữ liệu để đội dự án khách hàng có khả năng tự vận hành sau đó.
Tiến trình triển khai khảo sát trải nghiệm nhân viên
Ngoài khảo sát trải nghiệm nhân viên, IMT cũng thực hiện các khảo sát, đánh giá khác, bao gồm: khảo sát văn hóa, khảo sát an toàn tâm lý nơi làm việc, đánh giá toàn diện doanh nghiệp, thiết kế khảo sát nhân sự theo yêu cầu, nghiên cứu thị trường/ nghiên cứu ngành theo yêu cầu,…
Khảo sát nhân sự, khi được đầu tư đúng đắn về cả trí tuệ và tâm huyết, sẽ vượt xa vai trò của một công cụ thu thập dữ liệu đơn thuần. Nó trở thành một phương tiện đối thoại, thấu hiểu và là nền tảng để xây dựng một môi trường làm việc nơi mỗi cá nhân đều cảm thấy được trân trọng, có cơ hội phát triển và cống hiến hết mình vì mục tiêu chung của tổ chức.
Cùng IMT tham gia vào hành trình cải thiện môi trường làm việc tại Việt Nam với các khảo sát nhân sự mang tính thực chất. Đăng ký nhận báo riêng cho doanh nghiệp về an toàn tâm lý qua email info@imt.vn hoặc đóng góp ý kiến của mình về chủ đề này tại: https://www.imt.vn/khao-sat-an-toan-tam-ly/